24 ตุลาคม | 122 ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล

วันนี้ (24 ตุลาคม พ.ศ. 2568) เป็นวันครบรอบ 122 ปีชาตกาล ของ ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ปูชนียบุคคลสำคัญของชาติไทย ผู้ได้รับการยกย่องจาก UNESCO ให้เป็น “บุคคลสำคัญของโลก” ใน 4 สาขา ได้แก่ การศึกษา วัฒนธรรม วรรณกรรม และสื่อสารมวลชน

ท่านคือ “ครู” ผู้ยิ่งใหญ่ และยังเป็นสถาปนิกทางการศึกษาของประเทศ ที่ได้สร้างคุณูปการอันมหาศาลไว้ ดังที่พวกเรายังคงได้สัมผัสในปัจจุบันไม่ว่าจะเป็น

คุณูปการด้านการศึกษา: ผู้ก่อตั้งและวางรากฐานสถาบันการศึกษาสำคัญ ได้แก่ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย การปฏิรูปการฝึกหัดครู โดยจัดตั้งแผนกฝึกหัดครูมัธยมและแผนกฝึกหัดครูชั้นสูง (ซึ่งต่อมาคือ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ในปัจจุบัน) ผู้ริเริ่มจัดตั้ง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ มหาวิทยาลัยศิลปากร (วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์) รวมถึงการขยายโอกาสทางการศึกษาในภูมิภาค อีกทั้งยังเป็นผู้อยู่เบื้องหลัง “แผนการศึกษาแห่งชาติ พุทธศักราช 2494” ที่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการพัฒนาการศึกษาไทย

คุณูปการด้านวรรณกรรมและวัฒนธรรม: ท่านมีอัจฉริยภาพด้านวรรณศิลป์ เป็นผู้ใช้ภาษาไทยได้อย่างงดงามและถูกต้อง จนได้รับเกียรติเป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ และ ปูชนียบุคคลด้านภาษาและวรรณกรรมไทย สร้างสรรค์ผลงานสำคัญทางด้านวิชาการและวรรณกรรมมากมาย เช่น บทละครพูด บทกวี รวมถึงเป็นผู้ก่อตั้ง “ห้องสมุดเสียง” แห่งแรกของประเทศไทย เพื่อบันทึกคำปราศรัยและพระบรมราโชวาทสำคัญ

แม้กาลเวลาจะผ่านมานาน แต่แนวคิดและผลงานของท่านยังคงเป็นมรดกอันล้ำค่า และเป็นรากฐานของการศึกษาไทยตราบจนทุกวันนี้

📍ท่านใดสนใจอ่านเรื่องราวเกี่ยวกับ ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล สามารถมาเลือกอ่านกันได้ที่ หอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ อีกทั้ง ยังมีบทความที่น่าสนใจ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น

กัญญารัตน์ เวชศาสตร์. (2541). ฯพณฯ ศาสตราจารย์หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล กับงานบูรณะพระราชวังสนามจันทร์. วชิราวุธานุสรณ์สาร, 17(1), 84-91.

กัญญารัตน์ เวชชศาสตร์. (2545). ศาสตร์หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล บุคคลสำคัญของโลกด้านการศึกษา. สารภาษาไทย, 2(2), 10-34.

ฐะปะนีย์ นาคทรรพ. (2545). วรรณกรรมของหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล. เทคโนโลยี สื่อสารการศึกษา, 9(1), 20-37.

ประพัฒน์ แสงวณิช. (2545). หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล : บุคคลที่โลกยกย่อง. วิทยาจารย์, 100 (12), 7-14.

พันทิพา สุทธิลักษณ์. (2548). ผลงานบั้นปลายชีวิตของ ฯพณฯ ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล บุคคลดีเด่นของโลก. เทคโนโลยีสื่อสารการศึกษา, 12(1), 156-158.

(*)สามารถสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ http://www.opac.lib.su.ac.th:81/ โดยสืบค้นจาก “คำค้น/ Keyword” ว่า “หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล” ก็จะปรากฏข้อมูลที่น่าสนใจมากมาย ลองเข้ามาหาอ่านกันนะคะ

นอกจากนี้ “พี่พร้อม” ชวนชมนิทรรศการของศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล ที่จัดโดย หอจดหมายเหตุ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศิลปากร ที่จัดขึ้นวันที่ 24 ตุลาคม 2568 ณ บริเวณโถงด้านล่าง อาคารศึกษาศาสตร์ 3 หรือที่เรียกกันว่าตึกส้ม สำหรับปีนี้มหาวิทยาลัยศิลปากรได้จัดงานรำลึกฯ ภายใต้ชื่อว่า “122 ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล : ปิ่นแห่งการศึกษาไทย“ งานนี้มีเพียงวันเดียวเท่านั้นนะคะ

🔍 ท่านใดต้องการชมเรื่องราวของศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่นฯ เพิ่มเติม สามารถชมผ่านนิทรรศการเสมือนจริงในรูปแบบ 360 Virtual Tour ซึ่งนิทรรศการนี้จัดทำโดย สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศิลปากร ในปี พ.ศ. 2566 เมื่อครั้งครบรอบ 120 ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล สามารถเข้าถึงได้ที่ https://app.cloudpano.com/tours/GFoGQBh-y